| LOCATION | Ptolemeon 17, Thessaloniki |
| INTERIOR AREA | 91m2 |
| BALCONY | 28m2 |
| DESIGN PERIOD | 2024-25 |
| YEAR OF COMPLETION | 2025 |
| INTERIOR ARCHITECTURAL DESIGN & CONSTRUCTION SUPERVISION | Petros Fragopoulos, architecture, art + design studio / www.petrosfragopoulos.gr |
| PHOTOS | Yannis Psathas / www.littleplanet.gr |
Η αρχιτεκτονική επέμβαση αφορά την ανακαίνιση ενός ρετιρέ της δεκαετίας του 1970 στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Αφετηρία του σχεδιασμού αποτέλεσαν οι ανάγκες των νέων ιδιοκτητών και η πρόθεση να ανατραπεί η συμβατική, διάταξη της υφιστάμενης κατοικίας. Με επιλεκτικές αφαιρέσεις, μετατοπίσεις ορίων και επαναπροσδιορισμό των σχέσεων μεταξύ των επιμέρους λειτουργιών, επιδιώχθηκε η δημιουργία ενός ανοιχτού και ευέλικτου εσωτερικού, όπου το φυσικό φως, η οπτική συνέχεια και η δυνατότητα εναλλαγής ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την ιδιωτικότητα αποτελούν βασικά εργαλεία της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.
Η ανακαίνιση του διαμερίσματος αντιμετωπίζει την κατοικία ως ένα ενιαίο, μεταβαλλόμενο χωρικό σύνολο, όπου τα όρια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες επαναπροσδιορίζονται. Η αφαίρεση τμημάτων της αρχικής τοιχοποιίας και η αναδιοργάνωση της κάτοψης δημιουργούν μεγαλύτερη χωρική συνέχεια, οπτικό βάθος και καλύτερη διάχυση του φυσικού φωτός.
Ο χώρος διημέρευσης οργανώνεται ως ένας ανοιχτός πυρήνας που ενώνει καθιστικό, τραπεζαρία και κουζίνα. Οι λειτουργίες διατηρούν την αυτονομία τους χωρίς να διαχωρίζονται από συμπαγή όρια, ενώ οι μεγάλες επιφάνειες των ανοιγμάτων και οι λευκές διάφανες κουρτίνες ενισχύουν την αίσθηση φωτεινότητας και συνέχειας.
Καθοριστικό στοιχείο της νέας οργάνωσης αποτελεί η σχέση ανάμεσα στο καθιστικό και το κύριο υπνοδωμάτιο. Στο όριό τους τοποθετείται ένα διαμπερές τζάκι, το οποίο, αντί να λειτουργεί ως συμβατικό διαχωριστικό, μετατρέπεται σε αρχιτεκτονικό στοιχείο σύνδεσης. Η φωτιά γίνεται αντιληπτή και από τις δύο πλευρές, ενώ η κατασκευή του τζακιού πλαισιώνει τις οπτικές φυγές μεταξύ των χώρων. Πίσω από το τζάκι, μια μεγάλη συρόμενη επιφάνεια λειτουργεί ως πόρτα της όμορης ντουλάπας του υπνοδωματίου και ως διαχωριστικό του υπνοδωματίου με το καθιστικό. Ενώ μια δεύτερη πόρτα (κύρια είσοδος υπνοδωματίου) διευκολύνει την μεταβολή της σχέσης των δύο χώρων: ανοιχτή, δημιουργεί μια διαμπερή οπτική προς το υπνοδωμάτιο· κλειστή, εξασφαλίζει την ιδιωτικότητα, αφήνοντας προς το καθιστικό μια καθαρή λευκή επιφάνεια.
Η ίδια λογική συνεχίζεται στο κύριο υπνοδωμάτιο και το λουτρό, όπου γυάλινες επιφάνειες και μεγάλα ανοίγματα περιορίζουν τα συμπαγή όρια και επιτρέπουν στο φως και τις οπτικές φυγές να διαχέονται.
Στην πίσω ζώνη συγκεντρώνονται οι πιο ιδιωτικές και υποστηρικτικές λειτουργίες. Ένα ενιαίο στοιχείο αποθήκευσης λειτουργεί ταυτόχρονα ως διαχωριστικό και ως φίλτρο μεταξύ των χώρων: προς την πλευρά του χωλ ανοίγει ως ντουλάπα υποδοχής για την αποθήκευση παπουτσιών, ενώ στην πίσω πλευρά του αναπτύσσεται το βεστιάριο σε γραμμική διάταξη, οργανώνοντας την κίνηση και το όριο χωρίς την ανάγκη ενός ακόμη συμπαγούς τοίχου.
Σε άμεση συνέχεια βρίσκεται ο ξενώνας, ο οποίος συγκροτεί έναν ανεξάρτητο χώρο φιλοξενίας μέσα στην περισσότερο ιδιωτική ζώνη του διαμερίσματος. Στην καμπή της κίνησης προς την κουζίνα τοποθετείται το δεύτερο, κοινόχρηστο λουτρό με ντους, εξυπηρετώντας τόσο τον ξενώνα όσο και τους χώρους ημέρας. Η συγκέντρωση αυτών των λειτουργιών στην πίσω ζώνη επιτρέπει στον κύριο χώρο της κατοικίας να παραμένει ανοιχτός και ανεμπόδιστος, ενώ παράλληλα εξασφαλίζεται η λειτουργική αυτονομία που απαιτεί η καθημερινή χρήση.
Η υλικότητα παραμένει σκόπιμα λιτή. Το λευκό κυριαρχεί στους τοίχους, τις οροφές, τις πόρτες και τις ενσωματωμένες κατασκευές, ενώ το ενιαίο ανοιχτόχρωμο δάπεδο ενισχύει τη χωρική συνέχεια. Ξύλο, φυσικές ίνες, υφάσματα, φύτευση και έργα τέχνης εισάγουν θερμότητα και χρώμα, λειτουργώντας ως αυτόνομες παρουσίες μέσα σε μια ήρεμη, σχεδόν μονοχρωματική βάση.
Ο φωτισμός ακολουθεί την ίδια αρχή της διακριτικής ενσωμάτωσης. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το διάχυτο φυσικό φως αποτελεί το βασικό μέσο ανάδειξης του χώρου, ενώ ο τεχνητός φωτισμός περιορίζεται σε επιλεγμένες εστίες που τονίζουν επιφάνειες, έργα τέχνης και σημεία μετάβασης.
Τελικά, η επέμβαση βασίζεται περισσότερο στην αφαίρεση παρά στην προσθήκη. Τοίχοι, αποθηκευτικές κατασκευές και κινητά πετάσματα λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα που άλλοτε οριοθετεί και άλλοτε επιτρέπει στον χώρο να ανοίγεται. Η κατοικία αποκτά έτσι έναν ευέλικτο χαρακτήρα, μεταβαλλόμενη ανάμεσα στο ανοιχτό και το ιδιωτικό, στο κοινό και το προσωπικό, με την αρχιτεκτονική να λειτουργεί ως διακριτικός μηχανισμός που οργανώνει το φως, την κίνηση, τη θέαση και την ιδιωτικότητα.